Bệnh quai bị do virus có tên khoa học là Paramyxovirut gây nên. Bệnh xuất hiện ở những nơi đông người như nhà trẻ, trường học, ký túc xá, khu tập thể… do lây lan chủ yếu qua đường hô hấp do nước bọt bị nhiễm trùng khi người bệnh nói chuyện, ho hoặc hắt hơi.

Nguyên nhân gây bệnh quai bị

Trước hết chúng ta tìm hiểu nguyên nhân của bệnh quai bị. Một trong số các nguyên nhân dẫn đến mắc bệnh quai bị chủ yếu là do một loại virus có tên khoa học Paramyxovirus gây nên. Hoặc cũng có thể là do tiếp xúc với người bị bệnh quai bị nên bệnh lây lan qua đường hô hấp, đường nước bọt, qua đường ăn uống…

Đường lây truyền:

Quai bị do vi rút gây nên, rất dễ lây qua đường hô hấp và đường ăn uống, qua những giọt nước bọt khi bệnh nhân nói, ho, hắt hơi. Bệnh thường hay gặp ở trẻ nhỏ, cả trẻ lớn và lứa tuổi vị thành niên chưa có miễn dịch quai bị, người lớn cũng có thể mắc nhưng tỷ lệ là thấp hơn. Thời gian lây là từ 6 ngày trước khi toàn phát và đến 2 tuần sau khi có triệu chứng bệnh lý.

Dấu hiệu nhận biết bệnh quai bị

Dấu hiệu nhận biết bệnh quai bị có thể là sưng đau vùng mang tai

- Bệnh quai bị thường rất dễ nhận biết với dấu hiệu sưng đau vùng mang tai, do viêm sưng tuyến nước bọt vùng mang tai. Trước khi sưng 1 – 2 ngày, một số trẻ có cảm giác đau, khó nhai. Vùng mang tai có thể bị sưng cùng lúc hai bên và xuất hiện rất nhanh, đêm hôm trước bình thường, nhưng hôm sau sưng to cả hai bên. Cũng có thể sưng một bên, sau đó vài ngày sưng bên kia.

- Bên cạnh triệu chứng sưng vùng mang tai, benh quai bi o tre em có thể kèm theo sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, buồn nôn, ói. Đa số các trường hợp thường sốt nhẹ và chỉ kéo dài 1 – 2 ngày. Triệu chứng của bệnh sẽ tự lui dần sau 5-7 ngày nếu không có biến chứng. Vùng mang tai sẽ giảm sưng dần, trẻ ăn uống sẽ dễ hơn và hồi phục hoàn toàn sau 7-10 ngày.

- Khi trẻ có các dấu hiệu quai bị, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám để xác định và kết quả nếu đúng là bệnh quai bị, thì cần chăm sóc trẻ theo sự hướng dẫn của bác sĩ, như: Hạ nhiệt bằng cách lau mình trẻ bằng nước ấm (không được lau bằng nước lạnh); cho trẻ uống nhiều nước và súc miệng bằng nước muối sinh lý hay nước súc miệng có bán tại các hiệu thuốc nhằm chống khô miệng; cho trẻ ăn loãng hoặc ăn bằng ống hút nếu trẻ khó nuốt; cho trẻ nằm trên giường với một chai nước nóng bọc trong khăn để áp vào bên má bị đau; không được cho trẻ nô đùa, chạy nhảy vì những hoạt động này rất dễ dẫn đến biến chứng ở tinh hoàn.

- Trường hợp nếu bệnh tình ngày càng nghiêm trọng cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay để được khám và điều trị kịp thời khi có các biểu hiện biến chứng.

Biến chứng bệnh quai bị

- Viêm tinh hoàn, nhiễm trùng tinh hoàn.

- Ngoài ra, còn có nhiều biến chứng khác nặng nề hơn như viêm tụy cấp, viêm não, viêm cơ tim, nhưng rất hiếm gặp.  

- Viêm buồng trứng, nhiễm trùng buồng trứng. Với bé gái, khi có biến chứng viêm buồng trứng sẽ có triệu chứng đau bụng nhiều và cần được siêu âm để chẩn đoán. Biến chứng này cần điều trị đúng và kịp thời để tránh di chứng vô sinh sau này.

Về cách phòng bệnh, điều trước tiên người bệnh phải được cách ly tại nhà. Khi tiếp xúc với người bệnh phải mang khẩu trang. Thời gian cách ly người bệnh trong khoảng 10 ngày kể từ khi bắt đầu sưng tuyến mang tai. Ngày nay, mọi người thường được tiêm phòng để tạo miễn dịch chủ động như dùng vaccine Trimovax hay MMR. Vaccine không nên tiêm cho trẻ dưới 1 tuổi, tuy nhiên, nếu trẻ sống trong môi trường dịch bệnh có thể tiêm ngừa từ 9 tháng tuổi. Không tiêm cho phụ nữ có thai, người bị dị ứng với vaccine, người đang dùng thuốc gây giảm miễn dịch như corticoid, thuốc điều trị ung thư, người đang điều trị với tia phóng xạ,…

Xem thêm: > Bệnh tay chân miệng ở trẻ em có nguy hiểm không?

read more →

Trong thời tiết mùa hè nắng nóng, hệ miễn dịch suy giảm là điều kiện thuận lợi để các loại bệnh đường hô hấp, tiêu chảy phát triển. Và bệnh quai bị cũng là một trong số bệnh mà bạn phải cẩn thận, dưới đây là những thông tin để bạn có thể phân biệt bệnh quai bị với viêm tuyến nước bọt.

Bệnh quai bị cũng dễ nhầm với một số bệnh lý khác tại tuyến nước bọt. Bạn đọc cần có kiến thức về hai loại bệnh này. Quai bị và viêm tuyến nước bọt là 2 bệnh có triệu chứng biểu hiện ở tuyến nước bọt, hay gặp nhất là ở tuyến nước bọt mang tai. Do 2 bệnh có triệu chứng ở tuyến nước bọt mang tai gần giống nhau, nhưng hậu quả của 2 bệnh gây ra rất khác nhau: bệnh quai bị có thể gây vô sinh, viêm tuyến nước bọt đơn thuần có thể gây biến dạng khuôn mặt. Vì vậy cần phân biệt rõ bệnh quai bị và viêm tuyến nước bọt đơn thuần để có hướng xử trí đúng.

Cách phân biệt bệnh quai bị với viêm tuyến nước bọt

1. Viêm tuyến nước bọt đơn thuần

Bệnh viêm tuyến nước bọt mang tai đơn thuần do các loại vi khuẩn Staphylococcus aureus, do virus Iryfluenza, Parainfluenza, coxsackie... gây nên hoặc do sỏi làm tắc ống dẫn tuyến nước bọt cũng gây viêm. Bệnh thường chỉ tổn thương tại tuyến nước bọt, diễn biến lành tính, tự khỏi hoặc cũng có trường hợp  chuyển sang viêm mạn tính phì đại tuyến.

Biểu hiện

Bệnh nhân thấy vùng tuyến nước bọt mang tai sưng to, sưng lan rộng ra xung quanh tuyến, da vùng tuyến sưng tấy đỏ đau, nói và nuốt đau, có hạch viêm phản ứng ở góc hàm hoặc sau tai cùng bên. Sốt 38 - 39oC, ấn  vùng tuyến mang tai thấy có mủ chảy ra ở miệng ống Stenon.

Đối với bệnh nhân bị bệnh viêm tuyến nước bọt đơn thuần thường không thấy có tổn thương ngoài tuyến nước bọt. Bệnh có tính chất đơn lẻ, cơ hội, thường xuất hiện khi có viêm nhiễm khác ở vùng miệng và mũi họng, không lây thành dịch.

- Điều trị viêm tuyến nước bọt: Dùng kháng sinh, chống viêm, giảm phù nề, giảm đau. Khi tiêm trực tiếp kháng sinh và corticoid vào tuyến nước bọt, qua đường ống Stenon thấy kết quả tốt, vùng tuyến giảm sưng nhanh, ít tái phát, nếu viêm tuyến lần đầu theo dõi thấy không tái phát. Nếu để muộn, điều trị không kịp thời sau 7 - 10 ngày, bệnh giảm các triệu chứng và chuyển sang viêm mạn tính tái phát sau 1 vài tháng 1 lần viêm lại. Ở những bệnh nhân viêm tuyến tái phát nhiều lần làm vùng tuyến mang tai 2 bên phì đại (to hơn bình thường) không nhỏ lại được, vì thế  làm biến dạng khuôn mặt bệnh nhân.

2. Bệnh quai bị

Bệnh quai bị là gì, là bệnh do virut quai bị thuộc nhóm Paramyxo virut gây nên. Bệnh lây truyền theo đường hô hấp, qua các bụi nước của hơi thở, truyền trực tiếp từ người bệnh sang người lành. Bệnh phổ biến ở nhiều nơi, có khi bùng lên thành dịch ở những nơi tập trung đông người (nhà trẻ, trường học).

Biểu hiện bệnh quai bị: Bệnh nhân sốt 38 -39oC, đau đầu, chán ăn, khó nuốt, khó nói, đau nhức các khớp xương, thăm khám thấy miệng ống Stenon phù nề, tấy đỏ nhưng không bao giờ có mủ chảy ra. Vùng tuyến nước bọt mang tai sưng to, lan ra vùng trước tai, mỏm chũm, lan xuống dưới hàm. Da vùng sưng có màu sắc bình thường, không nóng đỏ và có tính đàn hồi. 

Thường sưng cả 2 bên tuyến nước bọt mang tai, có khi chỉ sưng 1 bên, sưng 2 bên so với sưng 1 bên là tỷ lệ 6/1. Song song với các tổn thương ở tuyến nước bọt, virut quai bị còn làm tổn thương ở ngoài tuyến nước bọt gây viêm tinh hoàn, viêm màng não, viêm não, viêm tụy cấp, viêm thanh khí phế quản, viêm phổi kẽ, viêm đa khớp hoặc biểu hiện ở các cơ quan khác như tuyến lệ, tuyến ức, tuyến giáp, tuyến vú, buồng trứng. Các tổn thương này thường có các triệu chứng không điển hình, diễn biến lành tính.

Bệnh quai bị có thể để lại biến chứng gì?

- Viêm tinh hoàn: Thường gặp ở tuổi dậy thì, hiếm gặp ở trẻ em dưới 2 tuổi và người lớn trên 40 tuổi, xuất hiện sau khi sưng tuyến mang tai 1 - 2 tuần. Bệnh nhân đau tinh hoàn sắp sưng, sau đó tinh hoàn sưng to gấp 3 - 4 lần bình thường. Thường thì sưng 1 bên, cũng có thể sưng 2 bên, sau 2 tuần mới hết sưng. Sau 2 tháng mới đánh giá được tinh hoàn có teo hay không. Tỷ lệ teo tinh hoàn do quai bị là 30 - 40%. Nếu bị teo tinh hoàn 2 bên thì khả năng vô sinh rất cao.

- Viêm buồng trứng: Chiếm 7% các trường hợp mắc bệnh ở tuổi sau dậy thì (hiếm khi vô sinh). Nếu nhiễm bệnh ở phụ nữ có thai 3 tháng đầu có khả năng gây dị dạng thai, sảy thai. Nhiễm bệnh vào 3 tháng cuối có thể tăng nguy cơ thai chết lưu hoặc đẻ non.

Điều trị quai bị như thế nào?

- Điều trị: Bệnh quai bị ở trẻ em nên kiêng gì, bạn phải kiêng khem đầy đủ để bệnh nhân nhanh chóng phúc hổi. Bệnh quai bị đến nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, dùng kháng sinh không có tác dụng mà chỉ điều trị theo triệu chứng. Chườm nóng, dùng thuốc an thần, giảm đau, vitamin, có thể dùng chống viêm corticoid, súc miệng nước muối thường xuyên sau khi ăn. Những ngày đầu nên ăn nhẹ, ăn lỏng.

Có thể kết hợp dùng các bài thuốc Đông y: Dùng hạt gấc mài ngâm rượu rồi xoa vào chỗ sưng, hay dùng hạt đậu xanh tán nhỏ trộn với dấm rồi đắp lên chỗ sưng.

Cách ly bệnh  nhân tối thiểu 2 tuần. Bệnh nhân nên nghỉ ngơi, nằm yên, hạn chế đi lại, nhất là đối với thanh niên hay đang trong thời gian sốt và sưng tuyến nước bọt (4 - 6 ngày đầu).

- Phòng bệnh tốt nhất là tiêm vaccin: Tạo miễn dịch chủ động: tiêm vaccin virut sống giảm độc lực an toàn, tạo kháng thể, cho miễn dịch ít nhất 17 năm. Đối tượng tiêm là trẻ em trên 1 tuổi, đặc biệt ở tuổi dậy thì, trưởng thành, thanh thiếu niên sống trong tập thể. Tái tiêm chủng ở người đã tiêm vaccin quai bị dùng virut chết.

Tạo miễn dịch thụ động: Dự phòng đặc hiệu bằng gamaglobulin miễn dịch chống quai bị, dùng sớm cho phụ nữ có thai và cho người cần phải tiếp xúc với bệnh nhân quai bị.

Bên cạnh bệnh thủy đậu đang ngày một phức tạp thì bạn cũng không nên coi nhẹ các benh thuong gap khác như bệnh sởi, bệnh tiểu đường, bệnh vảy nến, bệnh quai bị, bệnh trĩ....Hãy truy cập website http://benhthuonggap.org để trang bị cho mình những thông tin cần thiết về các loại bệnh giúp bảo vệ sức khỏe chính mình và người thân nhé. Chúc bạn luôn vui khỏe!

read more →

Bệnh quai bị là gì? Bệnh quai bị hay còn gọi là chàm má, do siêu virut gây nên và lây truyền qua đường hô hấp từ người bệnh sang người bình thường. Quai bị có tên tiếng Anh là Mumps, là một bệnh toàn thân biểu hiện bằng sưng một hay nhiều tuyến nước bọt, thường gặp nhất là các tuyến mang tai. Đối tượng dễ mắc quai bị nhất là trẻ em từ 5-9 tuổi, các bé trai dễ mắc hơn các bé gái.

Bệnh quai bị là một bệnh thường gặp nhưng nếu không được điều trị kịp thời thì có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như viêm tinh hoàn, vô sinh, viêm khớp, viêm tuyến giáp, viêm khớp xương hàm, viêm tụy cấp, viêm buồng trứng và giảm thính lực…Một số người mắc bệnh quai bị có biểu hiện viêm màng não rõ với các triệu chứng nhức đầu, nôn mửa, cứng cổ...

Bệnh quai bị là gì? Triệu chứng và cách chữa trị

Nguyên nhân bệnh quai bị:

Quai bị gây nên do một loại virus ARN thuộc Rubulavirus trong họ Paramyxoviridae. Các nguyên nhân khác gây viêm tuyến mang tai gồm virus vùi hạt cự bào (cytomegalovirus-CMV), virus gây suy giảm miễn dịch ở người (Human Immunodeficiency Virus-HIV),  virus á cúm type 1 và 3, virus cúm A (influenza A virus), coxsackievirus, virus ruột (enterovirus),  tụ cầu khuẩn, và các mycobacterium không gây lao khác.

Các nguyên nhân gây viêm tuyến mang tai hiếm gặp khác có thể kể: do ăn nhiều tinh bột, phản ứng thuốc (phenylbutazone, thiouracil, các thuốc chứa iode) và các rối loạn chuyển hóa (như bệnh đái tháo đường, xơ gan và suy dinh dưỡng).

Triệu chứng bệnh quai bị:

- Đo cặp nhiệt độ điện tử thấy sốt cao 38 -39oC, đau đầu, chán ăn, khó nuốt, khó nói, đau nhức các khớp xương

- Các tuyến nước bọt khác cũng có thể có viêm, nhưng ít khi đơn độc. Trong thơidf gian sốt có thể đến 40 độ. Phần nhiều lui bệnh sau 1 tuần.

- Nhiễm trùng khởi đầu phần nhiều không đột ngột, bệnh nhân thấy khó chịu, sợ gió, nhức đầu, đau trước tai. Sau đó một bên tuyến mang tai bắt đầu sưng, rồi 2 – 3 gnày hôm sau lan sang bên kia. Chỗ sưng đau nhưng không tấy đỏ, da bóng lên, ấn không lún, không hoá mủ, họng hơi đỏ, lỗ ống Stenon hơi tấy lên.

Triệu chứng bệnh quai bị là sưng to hai bên mang tai

- Vùng gần mang tai sưng to, thường sưng cả 2 bên mang tai, có khi chỉ sưng 1 bên, sau đó lan ra vùng trước tai, xuống dưới hàm.

- Có một số trường hợp nặng, tuyến dưới hàm và tuyến dưới cằm cũng sưng to, lưỡi gà của bệnh nhân cũng bị sưng to làm bệnh nhân ngạt thở phải vào bệnh viện mở khí quản cấp cứu.

Quai bị là bệnh thường gặp thường chỉ kéo dài trong một vài ngày, tuy nhiên, trong một vài trường hợp bệnh có thể chuyển sang các biến chứng như: viêm màng não, viêm não, tổn thương thần kinh sọ như điếc một hoặc hai bên, mù, viêm tinh hoàn và mào tinh…Người ta chỉ bị quai bị 1 lần trong đời vì sau khi khỏi bệnh, bệnh nhân sẽ được miễn dịch suốt đời. 

Cách chữa trị bệnh quai bị như thế nào?

Cho đến nay, các nhà nghiên cứu vẫn chưa tìm ra phương thuốc để điều trị hiệu quả bệnh quai bị, tuy nhiên chúng ta có thể khắc phục các triệu chứng của bệnh qua các phương pháp sau:

- Súc miệng nước muối thường xuyên sau khi ăn hoặc xông mũi họng bằng nước muối sinh lý, không nên dùng mặt nạ xông vì rất khó vệ sinh.

- Chườm nóng vùng mang tai hoặc dùng thuốc an thần, giảm đau

Điều trị bệnh quai bị bằng cách chườm nóng vùng mang tai

- Sử dụng thuốc kháng sinh ức chế siêu vi khuẩn gây viêm nhiễm.

- Bệnh quai bị kiêng gì? Khi bị quai bị nên cho bệnh nhân kiêng gió, kiêng nước lạnh.

- Bổ sung các dưỡng chất và vitamin tăng sức đề kháng cho cơ thể, nên ăn các món ăn nhẹ và lỏng.

- Các bài thuốc dân gian như: sử dụng hạt gấc mài ngâm rượu rồi xoa vào chỗ sưng, hay dùng hạt đậu xanh tán nhỏ trộn với dấm rồi đắp lên chỗ sưng rất có tác dụng trong nhiều trường hợp.

- Bên cạnh đó, cần cách ly bệnh nhân tối thiểu 2 tuần. Bát đũa, cốc, khăn lau mặt dụng cụ xông mũi họng..của người bệnh cần nên luộc qua nước sôi để phòng bệnh lây sang người khác.

- Bệnh nhân nên nghỉ ngơi, nằm yên, hạn chế đi lại, nhất là trong 4-6 ngày đầu, người bệnh đang trong thời gian sốt và sưng tuyến nước bọt.

Bệnh quai bị là gì, các triệu chứng bệnh quai bị, điều trị bệnh quai bị như thế nào chắc hẳn bạn đã có câu trả lời, hãy bổ sung thêm kiến thức về các loại bệnh thường gặp để bảo vệ sức khỏe chính mình và người thân. Chúc bạn luôn vui khỏe!

read more →

Triệu chứng bệnh quai bị ở người lớn thường gặp nhất là cảm thấy khó chịu, sợ gió, sốt cao, sưng tuyến nước bọt, ăn uống khó khăn,...

Khi người lớn bị nhiễm virus paramyxovirus gây bệnh quai bị, người bệnh sẽ trải qua một loạt các triệu chứng. Một trong những biểu hiện của bệnh quai bị chính là đau hoặc sưng tấy tuyến nước bọt nằm xung quanh cổ và mặt. Bệnh thường đi kèm với sốt nhẹ, đau nhức cơ bắp, ớn lạnh và cảm giác mệt mỏi, đau đầu và đau họng.

Nguyên nhân gây bệnh quai bị

Bệnh quai bị là gì? Quai bị do virus Paramyxovirus lây truyền qua đường hô hấp và đường ăn uống, qua những giọt nước bọt khi bệnh nhân nói, ho, hắt hơi.

Virus quai bị có khả năng tồn tại trong nước tiểu khoảng 2-3 tuần, nên các nhà nghiên cứu đang nghi ngờ bệnh quai bị có thể lây qua đường phân và nước tiểu.

Triệu chứng bệnh quai bị:

Khi mới nhiễm virut quai bị bệnh nhân thấy khó chịu, sợ gió, nhức đầu, đau trước tai, khó nhai (xuất hiện khoảng 1-2 ngày).

Bệnh nhân bị sốt cao (39 – 400C) trong 3 – 4 ngày, chảy nước bọt.

Một bên má (tuyến mang tai) bắt đầu sưng to, sau 1 hoặc vài ngày lan sang bên kia gây đau khi nuốt nước bọt.

Chỗ sưng đau nhưng không tấy đỏ, da bóng lên, ấn không lún, không hoá mủ, họng hơi đỏ, lỗ ống Stenon hơi tấy lên.

Sưng tuyến nước bọt là biểu hiện phổ biến nhất do quai bị

Thông thường sưng tuyến nước bọt mang tai là biểu hiện của bệnh quai bị rõ rệt nhất. Sưng thường đi kèm với cảm giác khó chịu và đau ở một hoặc cả hai bên má. Tùy thuộc vào từng bệnh nhân, triệu chứng này có thể dao động từ nhẹ đến rất đau đớn, làm cho người bệnh gặp khó khăn khi nhai hoặc nói chuyện.

Đôi khi sưng tinh hoàn ở nam giới và buồng trứng ở nữ giới do nhiễm trùng cũng xảy ra đối với người đã dậy thì. Các biến chứng như viêm màng não, viêm tụy là kết quả tiến triển của bệnh nhưng hiếm gặp.

Một dấu hiệu phổ biến khác của bệnh quai bị ở người lớn là sốt nhẹ. Sốt thường kéo dài từ 2 – 3 ngày khi cơ thể đang chống lại sự tấn công của virus. Nhiều người bệnh có các triệu chứng khác liên quan tới sốt bao gồm hôn mê, đau nhức cơ thể và ớn lạnh.

Quai bị là một bệnh thường gặp nhưng cũng có thể dẫn tới một loạt các triệu chứng khó chịu khác như đau đầu và đau cổ họng do virus và thậm chí là đau trong tai. Một số bệnh nhân mất cảm giác ngon miệng khi nhiễm virus.

Những biểu hiện của bệnh quai bị khác liên quan tới tình trạng tiến triển của bệnh là viêm tụy và viêm màng não. Những người mắc biến chứng viêm màng não do quai bị có thể cảm thấy cứng trong cổ, rất nhạy cảm với ánh sáng và đau đầu dữ dội. Trường hợp viêm tụy do quai bị, người bệnh cảm thấy đau vùng bụng trên, buồn nôn và ói mửa.

Một dấu hiệu ít phổ biến hơn mà chỉ xảy ra đối với người trưởng thành là sưng và khó chịu ở các mô tuyến sinh dục. Một tỷ lệ phần trăm khá nhỏ nam giới có biểu hiện tinh hoàn sưng và đau đớn gọi là viêm tinh hoàn. Viêm tinh hoàn có thể ảnh hưởng tới khả năng sinh sản do giảm số lượng và chất lượng tinh trùng. Đối với phụ nữ, viêm buồng trứng có thể xảy ra nhưng hiếm gặp hơn so với viêm tinh hoàn ở nam giới và không dẫn tới vô sinh.

Nói chung, bệnh quai bị ở trẻ em có những biểu hiện ít phức tạp và nguy hiểm hơn ở người lớn. Do đó, để phòng ngừa quai bị, người lớn cần được tiêm vắc xin phòng bệnh nếu trước đó chưa nhận được một mũi tiêm khi còn nhỏ hoặc chưa từng mắc quai bị.

read more →